 |
Een kroniek van 100+ jaar HGC
Jaap-Jan Stok
Inleiding
Eind 19de eeuw staat ondermeer in het teken van de opening van Noordzeekanaal en Nieuwe Waterweg, van de literatuur der Tachtigers en de inhuldiging van koningin Wilhelmina in 1898, en van de boekjes over Ot en Sien en het leesplankje aap-noot-mies. In 1900 overlijdt de filosoof Nietzsche... Vóór de vergang naar de 20ste eeuw zijn er in ons land drie centra, waar hockey tot leven komt: Amsterdam, Haarlem – en Den Haag, waar in november 1897 de ‘s-Gravenhaagsche Hockey & Bandy Club (zie stamboom) wordt opgericht: de oudste voorloper van HGC, maar helaas tot op heden niet officieel als zodanig erkend. De Haagsche Mixed Hockey Club (HMHC), waarin de ’s-Gravenhaagsche vermoedelijk is opgegaan – haar naam treffen we immers nergens meer aan – dateert van 1900 en organiseert op 20 december 1903 voor het eerst de Mixed Hockey Dag, die sinds 1927 jaarlijks op Goede Vrijdag wordt georganiseerd. Voor dit oudste toernooi van Nederland is in 1990 een nieuwe wisselprijs beschikbaar gesteld: Het Uilennest, genoemd naar het vroegere sportterrein nabij het Haagse landgoed Clingendael waar HGC’s roemruchte voorloper HOC van 1935-‘39 haar
wedstrijden speelde.
Den Vaderlandt Ghetrouwe
Op 4 mei luidt tijdens de jaarlijkse Dodenherdenking de klok op de Waalsdorper Vlakte: ‘Tot roem en volging van die hun leven gaven.’ In de oorlogsjaren 1940-‘45 ontvielen de volgende leden aan H.O.C. en S.O.S. (later G.H.C.):
|
Henny van Cleeff |
Roger Goldenberg |
Frits Ruys |
|
Wim Edersheim |
Louis van Hoogenhuijze |
Chris Schmitz |
|
Johnnie Elte |
Roelof Huisman |
Hans Steketee |
|
Otto Frank |
Harry Kilian |
Freddy van Vliet |
|
|
Frans Pompe van Meerdervoort |
|
Proloog ‘Oude Tres’
Dames en Heeren,
Eene ernstige opwekking tot U moet me van ‘t hart, om zoveel in Uw vermogen is mede te werken, dat de onderlinge verhouding in onze Vereeniging zoo goed en gezellig mogelijk worde. Van velen zoude ik meer belangstelling in het clubleven willen vragen; die belangstelling is zoo hoog noodig om het voortbestaan van onze Vereeniging te verzekeren. Is er belangstelling, dan ontstaat een prettige verhouding, want zonder dat lijdt eene Vereeniging een kwijnend bestaan en is tot ondergang gedoemd’.
J.D. Tresling, wnd. voorzitter (Uit: jaarverslag HHV 1908-’09)
Twee verschillende ‘doelen’
In 1902 wordt Pretmaken Is Ons Doel (PIOD) opgericht, twee jaar later Ons Doel Is Scoren (ODIS), de club van familie Kröller-Müller aan de voormalige spoorbaan Hollandsche Spoor-Scheveningen, waar lokale vissersvrouwen de netten van hun zeevarende mannen boeten. Het seizoen 1905-‘06 is voor HGC gedenkwaardig: maar liefst drie van haar stamclubs – HMHC (kampioen), PIOD en ODIS – spelen dan in de eerste klasse, de hoogste afdeling. Op HGC’s wèl officieel erkende oprichtingsdatum 22 september 1906 (zie stamboom) gaan HMHC en PIOD op in de Haagsche Hockey Vereeniging.‘Oude Tres’ (ons erelid de heer J.D.Tresling Sr., zie proloog), naar wie de in 1993 door het bestuur ingestelde herentrofee is genoemd, wordt bij acclamatie benoemd tot De Leider en de clubkleuren worden lichtblauw-zwart. Contributie is f. 7,50 en het entreegeld één riks. Van de ‘euro’, Europees betaalmiddel sinds 2002, is dan nog lang geen sprake. ODIS, bang voor een in haar ogen ongewenst grote vereniging, houdt deze fusieboot af, maar besluit in 1907 in zee te gaan met het in 1898 door H.W. Mouton opgerichte Evites. Op Waalsdorp klopt het hart van hockeyend Den Haag!
Mobilisatie leidt tot fusie
Serajewo 1914. Eén moordaanslag betekent de prijs van een slordige 23 miljoen doden in vier jaar Eerste Wereldoorlog. Het Britse imperium bestrijkt dat jaar ongeveer een kwart van de aarde.Met ingehouden adem volgt het neutrale Nederland het wereldtoneel. Door mobilisatie moeten veel spelers in dienst en de daardoor danig verzwakte clubs HHV en ODIS ontkomen niet aan een fusie. De nieuwe HHV-ODIS Combinatie (HOC) blijft op Waalsdorp spelen in het HHV-tenue lichtblauw-zwart, met de rood-zwart geringde kousen van ODIS. Beide eerste elftallen spelen in de eerste klasse en Dames 1 behaalt met ons erelid mevrouw Madzy Rollin Couquerque, die in 1983 HGC’s damestrofee beschikbaar heeft gesteld, vanaf 1921 t/m 1935 dertien keer het felbegeerde landskampioenschap. Een unicum! In 1919 wordt de vrede van W.O. I getekend in de Spiegelzaal te Versailles. ‘Oude Tres’ heeft dan bijna veertien jaar lang bestuursfuncties bij HHV en HOC bekleed, alvorens hij in datzelfde jaar voorzitter van de hockeybond wordt (tot 1930).
Hockeypolitiek en hockeygekte
Omstreeks 1920 worden de heren ir. H.J. Kessler en mr. R. de Bruyn in het HOC-bestuur benoemd en ook zij hebben in niet geringe mate hun stempel op de vereniging gedrukt. HOC is landelijk bekend om zijn gemoedelijke sfeer en voert geruime tijd een conservatieve politiek ten aanzien van de ontwikkeling van onze sport. Zo is zij in 1926 de allerlaatste club, die de oude Hollandse spelregels afwijst en het door de bond gepropageerde, internationale reglement aanvaardt waarop ons huidige hockey is gebaseerd. Door de tweede plaats van Oranje achter Brits-Indië tijdens de Olympische Spelen van 1928 in Amsterdam is Nederland compleet hockeygek geworden. Voor het schoolelftal uitkomen betekent in die tijd de allergrootste eer, die een scholier maar ten deel kan vallen. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat in 1930 een nieuwe hockeyclub in Den Haag wordt geboren: Sport Op School, later Samenwerking Overwint Steeds (SOS) genoemd, dat in 1947 weer wordt omgedoopt in de ‘s-Gravenhaagsche Hockey Club de Gazellen (GHC).
 De Gazelle dateert van 1936 Na vele omzwervingen wordt tenslotte op Waalsdorp neergestreken en het clubembleem wordt in 1936 de gazelle, symbool voor snelheid en sierlijkheid. De SOS-clubkleuren wit-groen worden door GHC in 1947 vervangen door bruin-wit. Enkele namen van hen, die GHC groot hebben gemaakt: HGC’s enige erevoorzitter Jaap Borstlap en zijn broers Ad en Kok, verder ons erelid Leen van der Knoop, Will ter Weel, Henk van der Lee en – last but not least – het tot op de dag van vandaag trouwe supporters-echtpaar Hans en Rietje van den Broeke, die de Gazellen vanaf de oprichting hebben gediend. Van oudsher ontvangen harde werkers voor de club de Gazelle: tot 1986 was dit een gouden of zilveren speldje, vervangen door een kristallen karaf met als inscriptie het clublogo. HOC betrekt in 1935 een eigen clubhuis op het Haagse complex Het Uilennest, ontworpen door ons erelid H. Fels.Van het clubtenue zijn de kousen intussen gewijzigd van rood-zwart gestreept in lichtblauw met zwarte boord; het konijn blijft het clubembleem.
"De tent waarin de wedstrijdleiding zetelde ten tijde van de "Mixed
Hockeydag" (later Het Goede Vrijdagtournooi). Links is nog een gedeelte
te zien van het clubhuis op Waalsdorp. In de tentopening Herman Kessler.
De laatste fusie is van 1951
Haagse bouwplannen noodzaken HOC om, met clubhuis en al, naar De Roggewoning in Wassenaar te verhuizen, waar voor het eerst op 25 november 1939 wordt gespeeld. Daar wordt in datzelfde seizoen het allereerste Internationaal Paas Hockey Toernooi (IPHT) georganiseerd – samen met HDM, TOGO en HHIJC, waarvan de laatste twee later zijn samengegaan in de HC Klein Zwitserland. Ook GHC de Gazellen verhuist in datzelfde jaar van Waalsdorp naar De Roggewoning, waar de weinige ouderen die de club dan nog leiden, de ondoenlijke taak hebben het enorme aantal jeugdleden op te vangen. Dit betekent noodgedwongen toenadering tot de sterk verouderde buurman HOC, dat nauwelijks meer over jeugd-leden beschikt. Beiden staat het water tot aan de lippen en op 21 september 1951 vindt in de Tuinzaal van de vroegere dierentuin aan de Raamweg (nu het Provinciehuis in Den Haag) een emotionele, gecombineerde Buitengewone Algemene Ledenvergadering plaats. Daarbij worden beide besturen eervol gedechargeerd en de clubs gaan allebei op in de HOC-Gazellen Combinatie (HGC). Bij deze laatste fusie wordt het lichtblauw-zwarte tenue van HOC overgenomen en als clubsymbool legt het konijn van HOC het loodje tegen de gazelle van GHC...
Het Gewei dateert van 1953
In 1953 leidt de reddingsactie Beurzen Open, Dijken Dicht tot de ontwikkeling en uitvoering van het Deltaplan voor de verdronken Zeeuwse en Zuid-Hollandse eilanden en ook doet in dat jaar het profvoetbal zijn intrede. HGC’s clubkrantje krijgt zijn huidige naam Het Gewei – alsof een gazelle een gewei draagt, in plaats van horens! Sinds het begin van de 21ste eeuw wordt de clubinformatie steeds uitgebreider verstrekt via HGC’s eigen website. Eind 1953 is ons jeugdledental verdubbeld, o.a. dankzij de onvolprezen Hans Cleton en zijn jeugdbestuur. Onze oud-Heren 1-spits, de onnavolgbare cabaretier Paul van Vliet geeft zijn schaarse vrije tijd aan HGC’s feestcommissie en in 1965 breekt Heren 1 definitief door en promoveert naar de hoogste afdeling, waarin het sindsdien onafgebroken speelt. Oud-international John Elffers, balvirtuoos op de vierkante meter natuurgras, spreekt in Het Gewei gedenkwaardige en ware woorden over onze sport: ‘Zélf initiatieven ontwikkelen, zélf alert reageren op elke nieuwe situatie in het veld, niét opdrachtgebonden blijven volharden in het door de coach gedicteerde spel. Zelfstandig improviseren is bepalend voor het karakter van speler en ploeg – en misschien wel voor het verloop van de wedstrijd!’
Erelid Idenburg gooit het roer om
Eind jaren ’60, begin jaren ’70. Vier Beatles uit Liverpool worden ongemeen populair en ook de Amsterdamse provobeweging en autoloze zondagen krijgen internationale bekendheid. Kijk, een totaal verlaten Landscheidingsweg langs Waalsdorp en De Roggewoning! Erelid mr. J.D.J. Idenburg, de bedenker van het landelijk uitgegroeide begrip mini en in 1969 de schenker van onze jeugdtrofee Doos van Koos, gooit tijdens zijn voorzitterschap van 1964-‘69 het roer om en maakt van ons toen enigszins gezapige ‘kluppie’ een goed geöliede sportvereniging. Koos Idenburg gaf de aanzetten tot koersverlegging en hij voerde daarvoor fundamentele bestuurlijke veranderingen door. In de jaren '80 volgt de definitieve doorbraak van Dames en Heren 1 naar de eerste resp. hoofdklasse, waarin de eerste elftallen sindsdien onafgebroken een hoofdrol zouden spelen. "HGC for Hockey" (zoals op toenmalige clubsticker stond) floreert, het ledental stijgt gestaag en de vereniging prijst zich met de oud-voorzitters Nico Schuitemaker (1969-‘72), Dolf Rosingh (1972-‘74), Nico van der Lee (1974-‘80), Mans Lejeune (1980-‘83 en 1986-‘87), Rob Snepvangers (1983-‘86), Duck ten Wolde (1987-‘90), Huib Vigeveno (1990-‘93), Alexander Hylkema (1993-’99), Paul van Ass (1999-2004) en Folkert Sneep (2004-heden) steeds gelukkig met leiders van formaat, die ingrijpende zaken zoals sponsoring, kunstgrasvelden, licht- en sproei-installaties en clubhuisverbouwingen realiseren.
Eerste dubbel-hoofdklasser in 1981
Op 22 maart 1981 schrijft HGC geschiedenis bij haar 75-jarig bestaan: wij zijn de eerste club in Nederland, die zowel bij de mannen (al in 1973) als bij de vrouwen (in 1981) vanaf het prille begin het predikaat hoofdklasser heeft verworven. {Deze unieke situatie is in 2005 helaas tot een (voorlopig) einde gekomen toen Dames 1 degradeerde.} Van oud-Heren 1-coach Lou Leefers en bestuurslid tophockey Rob Tielman (o.a. naar wie in 2000 het Kessler Tielman Toernooi voor topjeugd is genoemd) tot oud-Heren 1-coach Mark Bouwman en manager Jan Carel Strick van Linschoten die elf resp. twaalf seizoenen op rij de drijvende krachten achter de Heren 1-selectie waren. Deze wordt voor het eerst Europees clubkampioen in 1997, met Maurits Hendriks als coach, na met Mark Bouwman (in 1992 en ’93) de Europese beker te hebben gewonnen. Heren 1 wordt zes keer landskampioen veld en zaal in 1986, ’90, ’93, ’96 en ’98 (zie overzicht verderop). Unicum: Oranje-captain Stephan Veen (275 caps) wordt in 1998 èn 2000 door de FIH als beste speler ter wereld uitgeroepen! Dames 1 wordt met als coaches Ad Stok (in 1983 en ‘84), Franklin Dikmoet (in 1985 en ‘86), Tim Steens (trainer in 1984, ’85, ‘86 en coach in 1987), Hans Jorritsma (1991) en Siegfried Aikman (1994) Europees clubkampioen en wint eenmaal de Europese beker met Gé Masman (1993). In de periode 1982-‘97 behaalt Dames 1 maar liefst twaalf landskampioenschappen veld en zaal.
2000: Vrouw leidt HGC mannen
HGC heeft in 2000 een primeur met een vrouw als coach van Heren 1: Sonja Thomann. Zij leidt het team enige malen naar de play-offs voor het kampioenschap. Onder leiding van haar opvolger Marc Delissen speelt Heren 1 in seizoen 2002-2003 weer in de play-offs. Seizoen 2003-2004 is zwaar voor Heren 1 en voor het eerst in lange tijd kwalificeert het team zich niet voor de play-offs. Ook seizoen 2004-2005 verloopt moeilijk, maar HGC Heren 1 eindigt wel “in het linker rijtje” als 6e. Overigens is het team nog steeds een goede leverancier voor Oranje: Bram Lomans (tot de Olympiade Athene 2004) en Guus Vogels en Ronald Brouwer tot op heden. Zij brachten met Oranje zilver terug naar Nederland. Guus werd gekozen tot “Sportman van het jaar” in de Gemeente Wassenaar. Dames 1 heeft o.l.v. coach Robbert Paul Albrecht en daarna Karen Maree alles op alles gezet om in de hoofdklasse mee te kunnen blijven komen. In de zaal wordt Dames 1 landskampioen in 2003 en 2004. Uit dien hoofde deed het team mee aan de Europacup in Rüsselsheim 2004 waar het een 5e plaats behaalde en heeft het in februari 2005 brons behaald tijdens de Europacup in Praag. Halverwege seizoen 2004-2005 is Karen Maree op haar verzoek teruggetreden als trainer/coach en werd zij opgevolgd door oud-international Helen Lejeune-van der Ben. Ondanks een onder haar bezielende leiding hervonden nieuw élan kon mede door een veelheid van onfortuinlijke blessures degradatie niet meer vermeden worden. Na vele jaren van triomfen gaat Dames 1 in seizoen 2005-2006 in de overgangsklasse spelen. Helen Lejeune en het verjongde team zullen zich terugknokken in de hoofdklasse.
Allemaal klinkende topprestaties, die zo’n 1.000 top-, recreatie- en jeugdhockeyers jaarlijks proberen te evenaren. Onder het vertrouwde, alleszeggende motto: ‘Gááf partijtje hockey, met daarna een slokkie!’
|
|